برادران يا خواهران وجود داشته باشند تقسيم مىگردد . قاعده دوم : در خويشاوندان مادرى ، مذكَّر و مونّث به طور مساوى ارث مىبرند ولى در خويشاوندان پدر و مادر يا تنها پدرى ، مذكَّر دو برابر مونّث ارث مىبرد ؛ بنا بر اين برادر و خواهر مادرى ارث مساوى دارند ، و برادر پدر و مادرى دو برابر خواهر پدر و مادرى ، و برادر پدرى دو برابر خواهر پدرى ارث مىبرد . توضيح بيشتر اين قاعده در ضمن مسائل آينده خواهد آمد . تذكَّر : احكامى كه در مسائل اين فصل و ساير فصول رساله گفته مىشود مخصوص انسانهاى آزاد مىباشد و بندگان احكام مخصوصى دارند كه به جهت عدم ابتلاء به آن ، در اين رساله نيامده است . مسأله 2728 كسانى كه بواسطهء خويشى ارث مىبرند سه دسته هستند : دستهء اول : پدر و مادر و اولاد ميت است و با نبودن اولاد ، اولادِ اولاد هر چه پايين روند هر كدام آنان كه به ميت نزديكتر است ارث مىبرد ( 1 ) و تا يك نفر از اين دسته هست دستهء دوم ارث نمىبرند ( 2 ) دستهء دوم : جد يعنى پدر بزرگ و پدر او هر چه بالا رود و جدّه يعنى مادر بزرگ و مادر او هر چه بالا رود پدرى باشند يا مادرى و خواهر و برادر ( 3 ) و با نبودن برادر و خواهر ، اولاد ايشان ( 4 ) هر كدام آنان كه به ميت نزديكتر است ارث مىبرد ( 5 ) و تا يك نفر از اين دسته هست دستهء سوم ارث نمىبرند . دستهء سوم : عمو و عمه و دايى و خاله ( هر چه بالا روند ( 6 ) ) و اولاد آنان هر چه پايين روند ( 7 ) و تا يك نفر از عموها و عمه ها و دايىها و خاله هاى ميت زنده‌اند ، اولاد آنان ارث نمىبرند ( 8 ) ولى اگر ميت عموى پدرى و پسر عموى پدر و مادرى داشته باشد ( و غير از اينها وارثى نداشته باشد ( 9 ) ) ارث به پسر عموى پدر و مادرى مىرسد و عموى پدرى ارث نمىبرد ( 10 ) ) * ( 1 ) بهجت : بدين معنى كه مثلًا اگر نوهء ميت هست نتيجهء او ارث نمىبرد . . ( 2 ) بهجت : مگر اين كه كسى كه از طبقه اول وجود دارد ، شرعاً از ارث ممنوع شود كه در اين صورت نوبت به طبقهء دوّم مىرسد . . ( 3 ) گلپايگانى ، خوئى ، تبريزى ، سيستانى ، صافى : دستهء دوم : جدّ يعنى پدر بزرگ و جدّه ، يعنى : مادر بزرگ و خواهر و برادر است . . ( 4 ) مكارم : و اولاد اولاد ايشان . . ( 5 ) بهجت : كه معناى آن در طبقهء اوّل گفته شد . . ( 6 ) [ قسمت داخل پرانتز در رسالهء آيت الله نورى نيست ] ( 7 ) مكارم : ( البته هر كدام نزديكترند ارث مىبرند ) و تا يك نفر از عمو و عمه ها و دائى و خاله ها زنده‌اند اولاد آنان ارث نمىبرند و تا اولاد آنها زنده‌اند اولاد اولاد آنها ارث نمىبرند و تنها يك استثناء دارد و آن اينكه : اگر ميت عموى پدرى و پسر عموى پدرى و مادرى داشته باشد عموى پدرى ارث نمىبرد و مال به پسر عموى پدر و مادرى مىرسد . خوئى ، گلپايگانى ، تبريزى ، سيستانى ، صافى : دستهء سوّم : عمو و عمّه و دايى و خاله و اولاد آنان است . .